WINCENTY POL

Wincenty Pol

Wincenty Pol - poeta, geograf, wybitny badacz Karpat, kierownik pierwszej w Polsce katedry geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przedstawiciel ruchu poetycko-opisowego w okresie romantyzmu, który poprzez swoją poezję zachęcał do poznawania ciekawej historii i pięknej przyrody ojczystego kraju. Urodził się 20 czerwca 1807 r. w Lublinie. W 1809 r. rodzina Polów przeniosła się do Lwowa. Tam Wincenty ukończył gimnazjum i podjął studia uniwersyteckie na wydziale filozoficznym. Następnie przeniósł się do Wilna, gdzie podjął pracę na tamtejszym Uniwersytecie. Gdy wybuchło powstanie listopadowe brał udział w walkach jako podchorąży 10 Pułku Ułanów Litewskich. Przeżycia z okresu powstania (odniesione ciężkie rany w boju uhonorowane orderem Virtuti Militarii i awansem do stopnia podporucznika) zaowocowały stworzeniem pieśni żołnierskich zwanych „Pieśniami Janusza”. Wincenty Pol wiele podróżował po kraju. Regionem, który szczególnie sobie upodobał było pogórze Karpackie. W latach 1836-1839 został dzierżawcą i administratorem dworku w Kalenicy, gdzie poświęcał się poprawie warunków bytowych i podniesieniu poziomu umysłowego podległych mu włościan. W tym czasie powstają również liczne utwory m.in. „Mohort, czyli wieczory kalnickie”, „Obrazy z życia i natury”, pierwsza część „Obrazów z podróży”, a także większość utworów poetyckich dotyczących gór. Tutaj także zaczął w 1837 r. swą pracę nad geografią i etnografią Polski. W latach 1840-1846 zamieszkał wraz z rodziną w Gliniku Mariampolskim. Stąd kontynuował swoje „wyprawy geograficzne”, by poznawać polskie Karpaty- Tatry, Beskidy. Często odwiedzał swego bliskiego przyjaciela z czasów studenckich Tytusa Trzecieskiego, ówczesnego właściciela dworu w Polance. Wincenty Pol bardzo lubił tam przebywać. Jak podają źródła, miał w polanieckim ogrodzie wybudowaną specjalnie dla niego chatę zwaną kobanką. Tam w ciszy i spokoju, otoczony piękną przyrodą tworzył swoją poezję. Pobyt w Polance w 1846 r. został przerwany przez tragiczne wydarzenia związanymi z Rabacją Galicyjską. Dwór w Polance został napadnięty przez chłopów z Odrzykonia i całkowicie splądrowany. Wincenty ciężko pobity, cudem uniknął śmierci. Po tych trudnych doświadczeniach przeniósł się do Lwowa, a później do Krakowa, gdzie w 1849 r. został profesorem geografii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zmarł 2 grudnia 1872 r. Pochowano go na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, a 10 lat później prochy Wincentego Pola przeniesiono do Krypty Zasłużonych w podziemiach kościoła Paulinów na Skałce.